Dünya prömiyerini Cannes Film Festivali’nde Un Certain Regard (Belirli Bir Bakış) bölümünün açılış filmi olarak gerçekleştiren ve festivalden Queer Palm ödülüyle dönen “Miyazma Kampı’nda Ergenlik Arzuları ve Ölüm” (Teenage Sex and Death at Camp Miasma), 2024’te büyük ses getiren I Saw the TV Glow ile adından çok söz ettiren Jane Schoenbrun‘un yazıp yönettiği üçüncü uzun metrajlı filmi.
Başrollerinde Hannah Einbinder (Kris) ve Gillian Anderson’ı (Billy Presley) izlediğimiz, bu yılın en iddialı yapımlarından olan film, festival yolculuğunu bitirdikten sonra Mubi’de yerini aldı. “Miyazma Kampı’nda Ergenlik Arzuları ve Ölüm”ü Ayvalık Uluslararası Film Festivali’nde, perdede izleme şansına erişmiştim.
Mubi’de gösterime girdiğinde ise hemen yeniden izlemek istedim. Jane Schoenbrun‘un kurduğu baş döndürücü meta evrene bayıldım, filmin saf sinema aşkıyla yapıldığına inandım, korku-komedi arasında gidip gelen tonuna vuruldum ve elbette slasher türünü altüst etme şekline hayran oldum çünkü…
Adına Hollywood, endüstri, sektör, ne dersek diyelim; bu çarkın eski filmleri, kültleri, kim bilir kaçıncı kez çekilmiş ve sinema tarihine geçmiş efsaneleri alıp sakız gibi çiğneyip tükürmesini pek sevmiyorum açıkçası. Jane Schoenbrun ise tam da bu yeni “altın madeni”ni alıyor, Miyazma Kampı denen, içinde gençlerin peş peşe grotesk şekillerde öldürüldüğü o evrene hapsediyor ve tüm bunları alıp başımıza çalıyor deyim yerindeyse.

Büyük bir stüdyo, kısa filmiyle Sundance’de dikkat çeken genç kuir yönetmen Kris’e, 70’ler sonu 80’ler başında çekilen ve sürüyle devam filmi yapılan kült korku klasiği Miyazma Kampı’nın (Camp Miasma) yeniden çevrimini emanet eder.
Sinemaya çok kafa yoran, kendi bedeniyle, cinsellik ve ilişkilerle yaşadığı sıkıntıların farkında olan ve bunun temelinin nerede yattığını çok iyi bilen Kris için bu proje sadece mesleki anlamda bir tutku projesi değildir. Kris, kafasının içine hapsettiği bedenini özgürleştirmek için bir yolculuğa çıkar. Ve bir bakışın peşine düşer.
O bakışın sahibi de Miyazma Kampı serisinin ilkinde oynadıktan sonra ortadan kaybolan ve oyunculuğu da bırakıp münzevi bir hayat yaşamaya başlayan “final kızı” Billy Presley‘dir.

Kris, stüdyo ondan merakla projenin ilerleyişi hakkında sunumlar beklerken, ilk Miyazma Kampı’nın çekildiği yerde yaşayan bu tuhaf yıldız eskisiyle tanışmak ve onun filmin sonundaki bakışını anlamak ister. O bakışta sadece iyi bir film yapmasının değil, kendi kimliğinin de (hem kuir bir kadın hem de yönetmen olarak) anahtarı gizlidir.
İki kadın bu tekinsiz yerde kendilerini birbirlerinin dünyasına ve kollarına davet ederlerken orijinal Miyazma Kampı’nın orijinal katili Küçük Ölüm’ün nefesi de (Little Death) enselerindedir.
Kris bir yandan filmini kafasında çekmeye çoktan başlamıştır. Billy’yle birlikte ilk filmi izlerler, biz de onlarla birlikte bu slasher filmin içine gireriz. Miyazma Kampı, kendi dönemi için bilindik formülleri kullanan, benzer filmlerdeki klişelerin hepsine yaslanan bir filmdir.
Kris ise ilk kez küçük bir çocukken, VHS kasetten, küçük bir ekrandan izlediği bu filmde başka şeyler görmüştür. Bu seriye olan ilgisi hatta takıntısı onun bir sanatçı olarak yolunu çizmesini de sağlamıştır, bedensel arzularının (ve o arzuları bastırışının) simgesine de dönüşmüştür.
Ama bu filmlerin, bu slasher’ların, bu gençlerin bir bir katledildiği, arzusuna en çok yenik düşenin en hızlı ve en vahşi şekillerde öldürüldüğü bu evrenlerin ikiyüzlü ahlak anlayışının günümüzün “woke” dünyasında yeri yoktur. Zaten Kris de bu yeniden çevrimin başına bu yüzden getirildiğini iyi bilir: Kuir bir kadın yönetmensin; filmin yanlışlarını düzelt ve seyircinin “erdemli hallerini kaşı”, kült seri dirilsin, stüdyo para kazansın…
Jane Schoenbrun, filmin odağına koyduğu bu anlatıyla kendisi de dahil günümüz “arthouse” sinemasına, yükseltilmiş (elevated) korku sinemasına da göz kırparken acı acı gülümser: “Ne yaptığınızı görüyorum. Alın size!” der adeta.

Miyazma Kampı’nın katili de kurbanı da bir trans bireydir. Slasher filmler hikâyesindeki “ucube”leri de öldürür evet ama onlara intikam fırsatını verir. Schoenbrun’un bir önceki filmi I Saw the TV Glow’da trans birey varoluşunu yaşayamayıp ekrana hapsolur, Miyazma Kampı’nda ise kendini, bedenleri, arzuları özgürleştirir, beyazperdeyi yırtarak kaçmalarına yardım eder.
Bedel bolca kan, kopan kafalar, bedenlere saplanan mızraklar olacaktır. Bunca kanı, vahşeti, kopan uzuvları, ölümü neden gözlerimizi alamadan izleriz? Eskinin slasher filmleri arızalıdır evet ama döne döne bir daha izleriz bu filmleri, serileri. Bu filmler tüm kimliklerimizden bağımsız şekilde hepimizin arzularını bastırır ve cezalandırır. Oysa bedenden (ve perdeden) taşan arzu, kan ve ölüm – hele de sinemayı ve tür filmlerini çok sevenler için – tıpkı Kris gibi, kendi kafalarımızın içinde hapsolan bedenlerimizin aynasıdır.
Kris, Miyazma Kampı’nı sürekli düşünür, analiz eder, günümüz kalıplarına sokarak anlamaya çalışır; kendi arzularının kilidini böyle açacağına inanır. Hâlâ ekrana büyülenmiş gibi bakan o küçük kız çocuğudur. Filmi değil kendini anlamak ister. Aynı ya da benzer diyebileceğimiz bir süreçten geçen orijinal final kızı Billy Presley, Kris’e aradığı cevabı çok kolayca, iki kelimeyle verecektir: Et ve sıvılar (flesh and fluids).
Sevdiğimiz şeyin arızalarına, kusurlara takılıp kalamayız, bunu der aslında Billy. Sinemayı, senaryoları beyaz A4 kağıtlara yazıp temizleyemeyiz, ahlakçılıktan kaçarken kendi çarpık ahlaki düzenimizi başkalarına dayatamayız. Ki zaten kendi arzularımızı da böyle iğdiş ederiz. Bakışın peşine düşeceksen çırılçıplak kalacaksın. Formül basit ama şöyle bir küçükçe ölüp geri dönebilmek lazım yine de…
Katilin adı Küçük Ölüm’dür. Orgazma da küçük ölüm denirmiş eskilerde… Kris’in aradığı ve Billy’nin yol göstericiliğiyle bulduğu bakış tam da bir küçük ölüm anında belirir. Arzu serbest kalır, zihin bedeni serbest bırakır, perde yırtılır ve birileri artık bu hikâyeyi Alfred Hitchcock’un “Sapık” filmindeki duş perdesinin bakış açısından anlatmayı nihayet akıl eder!
David Cronenberg’in Videodrome’unu tıpkı Kris gibi küçük bir kızken ekrana büyülenmiş gözlerle bakarak izlemiştim. Miyazma Kampı’nı aynı şekilde izleyen küçük Kris’i perdede görmek beni o yaşlarımdan bugünüme taşıdı, zihnim, bedenim ve sinemayla kurduğum girift ilişkiyi sorgulattı.

Finalde kanlara bulanmış şekilde el ele yürüyen iki final kızını yüzlerindeki o özgür gülümsemeyle görmekten çok mutluyum, “Miyazma Kampı’nda Ergenlik Arzuları ve Ölüm”ü düşünmeye devam edeceğime ve en az birkaç kez daha izleyeceğime de eminim…

* Bu yazı, sinema yazarı GÖZDE HATUNOĞLU tarafından “AYIN KONUK YAZARI” konseptimiz için kaleme alınmıştır.
